Makolągwa to smukły krewniak zięby i szczygła z długim ogonem, który przez cały rok trzyma się otwartego krajobrazu z zaroślami. Jej łacińska nazwa rodzajowa, tak jak angielska, wzięła się od upodobania do nasion lnu i konopi. Zależnie od pory roku szukasz jej jednak w innych miejscach.
Wiosną para w gęstym krzaku, potem gwarne stado
W sezonie lęgowym szukaj makolągwy tam, gdzie otwarty teren przeplatają gęste krzewy, na przykład na wrzosowiskach albo w ogrodach. Gniazdo stoi w krzaku, a samica składa w nim od czterech do siedmiu jaj.
Po lęgach makolągwy zbierają się w duże stada, do których dołączają nieraz inne łuszczaki, choćby rzepołuch. Takie zgrupowania żerują na wybrzeżach i słonych łąkach.
Trele, które Wordsworth stawiał wyżej niż książki
Śpiew makolągwy jest przyjemny, złożony z szybkich treli i świergotu. Słowny opis niewiele tu pomoże, więc najlepiej zapamiętaj go z nagrania.
Ten głos od dawna działa na poetów. William Wordsworth pisał w „The Tables Turned”, że śpiew makolągwy niesie więcej mądrości niż książki. Robert Bridges użył tego samego ptaka, żeby pokazać, jak trudno oddać w wierszu piękno ptasiej pieśni.
Część na miejscu, część nad morze, niektóre daleko od lądu
Makolągwa gniazduje w Europie, zachodniej Palearktyce i północnej Afryce. Część populacji nie odlatuje, ale wiele ptaków z północy i wschodu przesuwa się zimą na południe, w obrębie obszaru lęgowego, albo na wybrzeża.
Wędrowców widuje się czasem setki kilometrów od brzegu, nad otwartym morzem. Ptaki podgatunku nominatywnego, gnieżdżące się w zachodniej, środkowej i północnej Europie, poza sezonem lęgowym pojawiają się w północnej Afryce i południowo-zachodniej Azji.
Czerwona pierś tylko u letniego samca
Sylwetka jest smukła, a ogon długi. Wierzch ciała jest brązowy, gardło brudnobiałe, a dziób szary.
Latem samiec nosi szary kark, czerwoną plamę na głowie i czerwoną pierś. Samice i młode czerwieni nie mają: spód jest u nich biały, a pierś pokrywają płowe kreski.
Nasiona chwastów od rdestu po mniszek
Makolągwa żeruje na ziemi i nisko w krzakach. Je głównie nasiona, którymi karmi też pisklęta, a bezkręgowce są tylko niewielkim dodatkiem.
Wybiera drobne i średnie nasiona większości chwastów polnych: rdestu ptasiego, szczawiu, gorczycy polnej, tasznika, gwiazdnicy, mniszka, ostów, mleczu, rumianu i starca zwyczajnego. Skubie też nasiona głogu i brzozy.
Gdy tych nasion brakuje, ptaków ubywa. W Wielkiej Brytanii liczebność spadła o 56 % w latach 1968–1991, a winą obarcza się herbicydy, karczowanie zarośli i zbyt częste przycinanie żywopłotów.
Gniazdo latem, stado od jesieni do przedwiośnia
W Polsce makolągwa jest gatunkiem regularnym. Część ptaków z północy i wschodu zasięgu wyjeżdża na zimę, więc w chłodnych miesiącach widać ich mniej. Najwięcej dzieje się od wiosny do lata, kiedy pary wychowują młode w krzakach.
Fotografie: Makolągwa
Rzepołuch, czeczotka i gil: czerwień w różnych miejscach
U makolągwy czerwień nosi tylko letni samiec, na głowie i piersi.
Gil
Krępy, z czarną czapką i białym kuprem widocznym w locie. Czerwony spód dorosłego samca łatwo wziąć za pierś makolągwy, ale grzbiet gila jest szary, a nie brązowy.
Klatki, poeci i drużyny piłkarskie
Czy makolągwy trzymano w klatkach?
Tak, pod koniec epoki wiktoriańskiej i w czasach edwardiańskich była to popularna ozdoba domu. W „Sklepie z osobliwościami” Dickensa mała Nell ma w klatce makolągwę i zostawia ją Kitowi w podziękowaniu.
Które drużyny piłkarskie noszą przydomek „The Linnets”?
Angielskie kluby King’s Lynn, Burscough i Runcorn Linnets, a dawniej także walijskie Barry Town. Do ptaka nawiązywał też holenderski zespół The Common Linnets, który wystąpił na Eurowizji w 2014 roku.
Jak rolnicy mogą pomóc makolągwom?
Służą im odłogi, ścierniska zostawione na zimę, nieuprawiane miedze i narożniki pól oraz pasy roślin o drobnych, oleistych nasionach, takich jak jarmuż, komosa ryżowa czy rzepak. Do gniazdowania potrzebne są niskie, gęste i kolczaste żywopłoty.