Skowronek

Wierzch i pierś są szarobrązowe, gęsto kreskowane, a brzuch płowobiały. Na głowie sterczy krótki, tępy czubek. Skowronek potrafi go jednak położyć płasko, więc jego brak niczego jeszcze nie przesądza.

W powietrzu widać krótki ogon i krótkie, szerokie skrzydła. Ich tylna krawędź oraz boki ogona są obwiedzione bielą, ale zobaczysz ją tylko u ptaka, który od ciebie odlatuje. Płcie ubarwione są tak samo, choć samiec ma szersze skrzydła.

Najbliżej skowronka stoi lerka. Ma wyraźną jasną brew, której oba pasy schodzą się na karku, a jej czubek jest mały i przez większość czasu niewidoczny. Śpiewa melodyjnym, powtarzanym „lu-lu-lu”.

Dzierlatka wyróżnia się spiczastym czubkiem, który sterczy zawsze, a najwyżej przy śpiewie i tokach. Jest też ptakiem osiadłym, który nie odlatuje na zimę.

Na ziemi skowronka przypomina też świergotek łąkowy. Ma jednak cienki dziób, jasnoróżowe nogi i bardzo długi pazur tylnego palca.

Samiec śpiewa w locie: wznosi się, zatacza kręgi albo zawisa w jednym punkcie, aż z ziemi zostaje z niego kropka. Pieśń jest czysta, perlista i nieprzerwana. Pod koniec sezonu godowego jedna seria trwa czasem 20 minut.

Długi śpiew w zawisie ma swój powód. Samice wybierają samców, którzy dłużej wytrzymują w powietrzu, bo to znak dobrej kondycji. Szersze skrzydła samca prawdopodobnie wykształciły się właśnie dzięki tej presji.

Hałas cywilizacji też zostawia ślad. Przy farmach wiatrowych samce przechodzą na wyższe częstotliwości, żeby przebić się przez szum turbin.

Skowronek gniazduje w większości Europy i Azji, a także w górach północnej Afryki. Na zachodzie zasięgu zwykle nie odlatuje, za to wschodnie populacje wędrują na zimę dalej na południe. Nawet zachodnie ptaki przenoszą się zimą na niziny i nad morze.

Liczy się sposób uprawy. W Wielkiej Brytanii zboża sieje się dziś jesienią, a latem taki łan jest dla skowronka za gęsty: ptak nie przebiegnie między źdźbłami. Ozima pszenica bardziej odpowiada kuropatwie, która chętnie gniazduje na jej obrzeżach. Rolnicy dostają tam dopłaty za siew jary i rżysko zostawione na zimę bez oprysków. Ornitolodzy porównują takie rżyska do wielkich stołówek z rozsypanym ziarnem i nasionami chwastów.

Gniazdo, jak u czajki, to płytki dołek w ziemi wysłany trawą, z dala od drzew, krzaków i żywopłotów. Lęgi mogą ruszyć pod koniec marca albo na początku kwietnia. Samica sama wysiaduje 3–5 szarobiałych lub zielonkawych jaj w brązowe plamki.

Przez pierwszy tydzień oboje rodzice karmią młode prawie wyłącznie owadami. Po 8–10 dniach pisklęta rozchodzą się i kryją w roślinności, choć latać zaczną dopiero w wieku 18–20 dni. Gniazda często plądrują większe ptaki i drobne ssaki, ale para może mieć w sezonie aż cztery lęgi.

W Polsce skowronek to ptak regularny. Pierwsze zniesienia mogą pojawić się już na przełomie marca i kwietnia, a kolejne lęgi trwają do lata. Zimą ptaki ze wschodu Europy przesuwają się na południe, stąd prawie puste styczeń i grudzień na wykresie.