W lutym para kruków często ma już w gnieździe jaja. To jeden z dwóch największych krukowatych świata i zarazem najcięższy ptak wróblowy: dorosły waży przeciętnie około 1,47 kg. Usłyszysz go w każdym miesiącu, bo przez cały rok trzyma się swojego terenu.
Toki w środku zimy, młode jeszcze przed latem
Para kruków zajmuje terytorium na stałe, a młode co najwyżej rozpraszają się po okolicy.
Jego sezon lęgowy zaczyna się wcześniej niż u większości ptaków. W przeważającej części zasięgu jaja pojawiają się pod koniec stycznia lub w lutym, a na Grenlandii czy w Tybecie dopiero w kwietniu. Wcześniej trwają zaloty, w których liczą się powietrzne akrobacje i to, czy kandydat potrafi przynieść jedzenie.
Pisklęta opuszczają gniazdo po 35–49 dniach i przez kolejne pół roku trzymają się rodziców. Jesienią łatwiej natrafisz na luźne grupy młodych ptaków bez pary.
Słownik kruka: od niskiego „prruk” po klaskanie dziobem
Ornitolodzy wyróżniają u kruka od 15 do 30 kategorii głosów, a większość z nich służy kontaktom między ptakami. Jest osobny sygnał alarmu, osobny na pościg i osobny w locie.
Na co dzień najczęściej słyszysz głębokie kraknięcie, wyraźnie bardziej dźwięczne niż u wron. Do tego dochodzą wysokie „tok-tok-tok”, zgrzytliwe „kraa”, niski gardłowy terkot i dźwięki niemal muzyczne.
Kruk naśladuje też odgłosy otoczenia, łącznie z ludzką mową. Poza głosem klaszcze dziobem, częściej samice, a skrzydła potrafią zagwizdać. Gdy jeden z partnerów zaginie, drugi powtarza jego zawołania, jakby próbował go ściągnąć z powrotem.
Bez odlotu, za to z wilkami i padliną
Kruki nie uciekają przed mrozem. W arktycznej Kanadzie i na Alasce spotyka się je przez okrągły rok.
Zimą wiele z nich żyje z padliny dużych zwierząt. Grubej skóry same nie rozerwą, więc czekają, aż zrobi to drapieżnik. Stąd ich związek z wilkami: kruki podążają za watahą, zbierają resztki, a obserwowano też, jak naprowadzały polujące wilki na zwierzę widoczne tylko z góry.
Kiedy nad lasem kołuje i hałasuje kilka kruków naraz, to często młode ptaki zwołujące innych do padliny. Według jednej z hipotez w ten sposób zyskują przewagę liczebną nad dorosłą parą, która broni terenu.
Klinowaty ogon i broda z piór, czyli kruk, a nie wrona
Z daleka sama wielkość bywa zawodna, więc patrz na szczegóły. Kruk ma potężny, lekko zakrzywiony dziób, nastroszone i zaostrzone pióra na gardle oraz dłuższe szczecinki nad nasadą dzioba.
W locie zdradza go długi, mocno stopniowany ogon w kształcie klina i szersze skrzydła. Szybuje spokojniej, z mniejszą liczbą uderzeń, a nad pagórkami i w górskim terenie chętnie korzysta z powietrza unoszącego się wzdłuż zboczy.
Upierzenie jest czarne z opalizującym połyskiem, tęczówka ciemnobrązowa. Młody ptak wygląda podobnie, tylko matowiej, i ma niebieskoszare oczy.
Padlinożerca, łowca i złodziej cudzych spiżarni
Kruk zjada padlinę razem z larwami, owady, zboże, żołędzie, jagody, płazy, gady, drobne ssaki oraz jaja i pisklęta innych ptaków.
Nadwyżki, szczególnie tłuste kąski, chowa tak, by nie widziały tego inne kruki. One zaś zapamiętują cudze kryjówki i je okradają. Dlatego kruk odlatuje dalej od źródła jedzenia, a bywa, że tylko udaje zakopywanie.
Sam ma niewielu wrogów. W Eurazji na młode, świeżo opierzone kruki polują między innymi puchacz, bielik i orzeł przedni.
Kalendarz ptaka, który nigdzie nie odlatuje
Kruk jest obecny przez cały rok, dlatego żaden miesiąc nie spada do zera. Najwyżej stoją luty i marzec, kiedy w większości zasięgu trwa wysiadywanie jaj.
Fotografie: Kruk
Rozum, zabawa i błyszczące drobiazgi
Czy kruk naprawdę jest tak bystry, jak się mówi?
Ma jeden z największych mózgów wśród ptaków. W doświadczeniu z mięsem uwiązanym na sznurku cztery z pięciu kruków wciągnęły je, podciągając sznurek dziobem i przydeptując pętle, bez widocznego uczenia się metodą prób i błędów. Czteromiesięczne ptaki radzą sobie w testach rozumowania mniej więcej jak dorosłe szympansy.
Po co kruki zbierają kamyki i kawałki metalu?
Kradną i chowają błyszczące przedmioty, nawet piłki golfowe. Jedna hipoteza mówi o imponowaniu innym krukom, inna łączy to z ciekawością młodych i podobieństwem jasnych, okrągłych rzeczy do jaj.
Czy kruki się bawią?
Tak, młode należą do najbardziej rozbawionych ptaków. Zjeżdżają po zaspach, bawią się w berka z wilkami, wydrami i psami, a nawet odłamują gałązki, żeby bawić się nimi w grupie.