Wilgę dużo łatwiej usłyszeć, niż zobaczyć. Nawet jaskrawy samiec ginie w koronach, gdzie plamy słońca mieszają się z zielenią liści, a fletowy śpiew zdaje się płynąć znikąd. To jedyna wilga Starego Świata, która gniazduje w strefie umiarkowanej półkuli północnej, a w Polsce należy do letnich ptaków leśnych.
Płochliwa, wierna miejscu i w podróży nocą
Wilgi są płochliwe i trzymają się wysoko. Jeśli już zobaczysz ptaka, to zwykle w locie: mocnym i prostym, z płytkimi falami na dłuższych odcinkach, trochę jak u drozdów.
W zachodniej Europie wybierają widne lasy liściaste, łęgi, zagajniki, sady i duże ogrody. Na wschodzie kontynentu zasiedlają też zwarte lasy, w tym mieszane i iglaste. Terenów bez drzew unikają, choć zaglądają tam za pokarmem.
Na lęgowiska samce docierają kilka dni przed samicami. Pary często wracają na to samo terytorium, a nawet do tego samego miejsca na gniazdo, co sugeruje, że związek może przetrwać dłużej niż jeden sezon. Wędrują zwykle nocą, choć wiosną lecą też za dnia.
Fletowa fraza i średniowieczne imię, które z niej wzięto
W średniowiecznej Anglii ptaka nazywano woodwele, od jego śpiewu. Albert Wielki około 1250 roku uznał, że łacińskie oriolus też jest dźwiękonaśladowcze. Mylił się: nazwa pochodzi od aureolus, czyli „złoty”.
Poza śpiewem wilga ma głos zupełnie pozbawiony melodii, szorstki i skrzekliwy. Jeśli w koronie coś zaskrzeczy, a po chwili odezwie się flet, bardzo możliwe, że to ten sam ptak.
Owady ze szczelin i owoce na drogę
Jadłospis wilgi jest prosty: owady i owoce. Owady wyciąga dziobem ze szczelin.
Owoce nabierają znaczenia jesienią, gdy ptaki ciągną na zimowiska przez wschodnią część basenu Morza Śródziemnego. Objadają się tam owocami tak chętnie, że miejscowi często uważają je za szkodniki.
Koszyczek podwieszony w widełkach gałęzi
Gniazdo to głęboki koszyczek zawieszony pod poziomym rozwidleniem cienkich gałązek, wysoko w drzewie, bliżej skraju korony. Trzymają go włókna roślinne długie nawet na 40 cm, a wyściółkę tworzą trawa, pióra i wełna.
Buduje samica, samiec najwyżej donosi część materiału. Białe, kremowe lub bladoróżowe jaja z czarnymi plamkami wysiaduje głównie ona. Samiec zastępuje ją na krótko, żeby mogła się pożywić.
Młode wylatują po 16–17 dniach. Rodzice tak zaciekle bronią gniazda, że drapieżnikom rzadko udaje się zniszczyć lęg. Wiele wilg zaczyna gniazdować dopiero w wieku 2–3 lat.
Żółto-czarny samiec, zielonkawa samica
Samiec nosi typowe dla wilg barwy: żółć i czerń. Samica jest dużo skromniejsza, zielonkawa, i jeszcze lepiej wtapia się w liście.
Zieloną samicę widzianą przelotnie można wziąć za dzięcioła zielonego, który też ma zielony wierzch i żółty kuper. Wilga jest jednak mniejsza i smuklejsza, ma węższe skrzydła i dłuższy ogon.
Krótki letni pobyt
Wilga jest u nas wyłącznie gościem letnim. Zimę spędza w Afryce, dlatego od późnej jesieni do wczesnej wiosny wartości spadają do zera.
Wilga z kilku stron
Zimowisko i liczebność
Gdzie wilga spędza zimę?
W środkowej i południowej Afryce. Mieszka tam w lasach od półsuchych po wilgotne, w wysokich i nadrzecznych drzewostanach oraz na sawannie i w jej mozaice z lasem.
Czy wilga jest zagrożona?
Nie, bo ma ogromny zasięg i liczne, prawdopodobnie stabilne populacje, dlatego BirdLife International uznaje ją za gatunek najmniejszej troski. W Wielkiej Brytanii jednak już nie gniazduje: ostatni potwierdzony lęg odnotowano tam w 2009 roku.