Chrapliwy wrzask w dębinie zwykle oznacza, że sójka zauważyła drapieżnika. Ta leśna krukowata ma jeszcze jeden talent. Podrabia głosy innych ptaków tak wiernie, że bez zobaczenia jej trudno zgadnąć, kto naprawdę woła.
Wrzask na alarm i głosy pożyczone od drapieżników
Sójka nie śpiewa w zwykłym sensie. Jej znakiem rozpoznawczym jest ostry, zgrzytliwy krzyk, którym reaguje na różne drapieżniki, a także po prostu ogłasza, że tu jest.
Druga strona jej repertuaru to naśladownictwo. Potrafi brzmieć jak zupełnie inny gatunek, a ulubionymi wzorami są ptaki drapieżne: piskliwe miauczenie myszołowa albo gdakanie jastrzębia.
Zanim więc zanotujesz rzadszego ptaka, upewnij się wzrokiem. Głos bywa zwodniczy, upierzenie sójki już nie.
Niebieskie lusterko i czarne wąsy
Jak na krukowatego sójka jest niewielka, mniej więcej wielkości kawki. Tułów ma jasnordzawy do różowobrązowego, a białawe gardło z obu stron obrzeża wyraźny czarny wąs.
Czoło i ciemię są białawe w czarne kreski. Najjaskrawszy szczegół to jasnoniebieska plama na skrzydle, gęsto prążkowana czernią, obok czarno-białych pasów. W locie rzuca się w oczy biały kuper nad prawie czarnym ogonem.
Na ogromnym obszarze od Europy po wschodnie wybrzeże Azji opisano 33 podgatunki w ośmiu grupach, które wyglądają dość różnie. Europejskie ptaki należą do grupy z kreskowanym ciemieniem.
Las mieszany, najchętniej z dębami
Sójka jest ptakiem lasów mieszanych, szczególnie tych z dębami. W ostatnich latach coraz częściej zagląda do miast, być może dlatego, że ubywa jej leśnych siedlisk.
W badaniach z północno-wschodniej Polski była najczęściej chwytaną zdobyczą jastrzębia w sezonie lęgowym, licząc sztuki. Głośne krzyki i dość ociężały lot czynią z niej łatwy cel dla samca polującego dla rodziny.
Ponad tysiąc żołędzi rocznie, schowanych na później
Jedna sójka potrafi w ciągu roku rozsiać ponad tysiąc żołędzi. Chowa je na zimę i wiosnę, a pojedyncze nasiona przenosi nawet na 20 km. Zanim ludzie zaczęli sadzić dęby na dużą skalę, to sójki najbardziej przyczyniały się do rozprzestrzeniania dębu szypułkowego.
Zapasy robi przez cały rok, najintensywniej jesienią. Oprócz żołędzi zakopuje orzeszki buka.
Poza tym żeruje w koronach i na ziemi. Zjada bezkręgowce, w tym wiele owadów uznawanych za szkodniki, nasiona, jeżyny i jarzębinę, a także jaja, pisklęta, nietoperze i drobne gryzonie.
Gniazdo przy pniu, dwa do pięciu metrów nad ziemią
Zwykle gniazduje po raz pierwszy w drugim roku życia, choć zdarzają się też roczne ptaki z lęgiem. Oboje partnerzy budują gniazdo w rozwidleniu lub na gałęzi blisko pnia, wyjątkowo na budynku.
Wysiaduje wyłącznie samica, a samiec przynosi jej jedzenie. Już w czasie zalotów bierze przy tym pod uwagę, na co partnerka ma akurat ochotę.
Po wylocie z gniazda młode są jeszcze karmione, aż skończą 6–8 tygodni. W roku para wychowuje tylko jeden lęg.
Jesień, czyli sezon żołędzi
Sójka jest osiadła, więc zera w tabeli nie ma. Najwyżej stoją wrzesień i październik, bo wtedy najintensywniej gromadzi zapasy na zimę i wiosnę.
Zdjęcia z terenu: Sójka
Myszołów i jastrząb, ale tylko na ucho
Z sójką myli się te gatunki przez głos, nie przez wygląd.
Jastrząb
Prawdziwy jastrząb to drapieżnik o krótkich, szerokich skrzydłach i długim ogonie w 3–5 ciemnych pasów.
Mrowiska i planowanie
Dlaczego sójka kładzie się na mrowisku?
To sposób na pasożyty. Ptak rozkłada skrzydła na kopcu i pozwala mrówkom spryskać pióra kwasem mrówkowym.
Czy sójka myśli o przyszłości?
Według doniesień tak, podobnie jak inne krukowate. Planuje zapasy z wyprzedzeniem i pilnuje jedzenia przed innymi sójkami, które próbują je podkraść.