Linnut

Przepiórka

Coturnix coturnix
Ptaki pól i łąkKurak, który odlatuje do AfrykiGniazdo w płytkim dołku
Głos przepiórkiPotrójne wołanie samca z łanu
0:00–:––
  • Samiec powtarza trzy krótkie dźwięki, szybko jeden po drugim, potem robi pauzę i zaczyna od nowa.
  • Głos dochodzi z gęstego zboża albo trawy, a samego ptaka zwykle nie widać.
  • Samce wracają przed samicami, więc pierwsze wołania usłyszysz, zanim w polu pojawią się gniazda.
Przepiórka

Świetnie ukryta w trawie

Przepiórka
Długość16–18 cm
Rozpiętość skrzydeł32–35 cm
Masa70–140 g, najwięcej przed odlotem
Zniesienie8–13 jaj
Wysiadywanie17–20 dni, tylko samica
ZimowiskoAfryka i południe Indii

Kiedy przepiórka zerwie się spod nóg, masz na nią najwyżej kilka sekund. Ten drobny kuzyn bażanta żyje na polach i łąkach i woli odejść chyłkiem między źdźbłami, niż wzlecieć. Dlatego dobrze wiedzieć z góry, na co patrzeć.

Kreskowany brąz, biała brew i skrzydła wędrowca

Przepiórka jest zwarta i krótka: od dzioba do końca ogona liczy 16–18 cm. Całe upierzenie ma brązowe, gęsto kreskowane, a nad okiem biegnie wyraźna biała brew.

Samca poznasz po białym podbródku. Samica bywa odrobinę cięższa, a masa obu płci rośnie pod koniec sezonu lęgowego, tuż przed odlotem.

Spójrz też na skrzydła. Większość kuraków ma je krótkie, a przepiórka długie, bo co roku pokonuje drogę na inny kontynent. Spłoszona leci nisko i po chwili znowu opada w zieleń.

Trzy ptaki, które biorą za przepiórkę

Najczęściej w tym samym polu siedzi kuropatwa. Jest jednak prawie dwa razy dłuższa, ma szare boki i pierś, a na brzuchu kasztanową podkowę. Gdy wzlatuje, odzywa się suchym „rik-rik-rik”.

Na łąkach kośnych mieszka też derkacz, równie skryty i aktywny nocą. W locie zdradzają go kasztanowe skrzydła i zwisające nogi, a jego „krek-krek” brzmi zgrzytliwie. Na przelotach derkacze trafiają się zresztą w jednych stadach z przepiórkami.

Trzeci sobowtór to przepiórka japońska, znana z hodowli. Wygląda prawie tak samo, ale woła zupełnie inaczej. Zasięgi obu gatunków stykają się w Mongolii i nad Bajkałem, a ptaki nie krzyżują się tam ze sobą.

Trzy sylaby z łanu o świcie i po zmroku

Wołanie samca bywa jedyną wskazówką, że przepiórka w ogóle jest w okolicy. Najwięcej słychać go rano i wieczorem, czasem również w nocy.

Anglicy zapamiętują ten rytm jako „wet-my-lips”. Według jednej z hipotez także angielskie słowo quail powstało jako naśladowanie tego głosu.

Ziarno po żniwach i owady między źdźbłami

Przepiórka żyje na ziemi i tam też je. Zbiera nasiona chwastów i ziarno, które zostało po zbiorach, a do tego chrząszcze, pluskwiaki, mrówki, skorki i prostoskrzydłe razem z ich larwami.

Wśród ptaków łownych to wyjątek, bo wędruje daleko. Lęgnie się od Europy i północno-zachodniej Afryki po Mongolię, a zimę spędza w Afryce i na południu Indii.

Przelot nad Morzem Śródziemnym jest dla niej groźny. Jesienią 2012 roku w samym Egipcie złapano w sieci według szacunków nawet 12,9 mln przepiórek, z czego 3,4 mln na północy Synaju.

Płytki dołek w ziemi i pisklęta gotowe do marszu

Samica wygrzebuje zagłębienie o średnicy 7–13,5 cm i wyściela je skąpo roślinami. Znosi jedno jajo na dobę, kremowe w ciemnobrązowe plamy, a wysiadywać zaczyna dopiero przy pełnym komplecie.

Dzięki temu wszystkie pisklęta klują się naraz. Są zagniazdownikami: krótko po wykluciu opuszczają dołek i same szukają jedzenia, a matka je ogrzewa, póki są małe.

W północnej Europie pierwsze jaja pojawiają się w połowie maja, a zniesienia powtórzone mogą przeciągnąć sezon do końca sierpnia. Młode latają po około 19 dniach, ale z rodziną zostają 30–50 dni.

Lato w zbożu, zima w Afryce

Przepiórkę spotkasz w Europie od późnej wiosny do jesieni, potem rusza na południe. Najjaśniej świecą miesiące, w których samce wołają, a samice wodzą młode.

Przepiórka na zdjęciach

Przepiórka — Świetnie ukryta w trawie
Świetnie ukryta w trawie

Większa kuzynka z tego samego pola

Obie kryją się w zbożu i niechętnie latają, ale różnią się wielkością i kolorem boków.

Kuropatwa

Kuropatwa

Kuropatwa mierzy 29–31 cm, ma szare boki i pierś oraz kasztanową podkowę na brzuchu; poza sezonem lęgowym trzyma się stadkami do 30 ptaków i nie odlatuje na zimę.

PrzepiórkaKuropatwa

Mięso, hodowla i biblijna chmara

Czy mięso dzikiej przepiórki może zaszkodzić?

Może. Jeśli ptak zjadł pewne rośliny, a których, wciąż się dyskutuje, jego mięso bywa trujące. Choruje mniej więcej co czwarta osoba, która je zje: bolą ją mięśnie, a w cięższych przypadkach dochodzi do niewydolności nerek.

Czy przepiórki trzyma się w hodowli?

Tak, podobnie jak przepiórki japońskie bywają trzymane jak drób. W ostatnich latach przybywa ich w Europie i Stanach Zjednoczonych, głównie u hobbystów. Dzikich ptaków w części zasięgu, na przykład w Irlandii, ubywa.

O jakich przepiórkach mówi Księga Liczb?

W jedenastym rozdziale wiatr przynosi ogromną chmarę przepiórek, które Izraelici na pustyni zbierają i jedzą jako mięso.