Dzwoniec ma rozmiary i sylwetkę wróbla, ale jest przede wszystkim zielony, z żółtymi błyskami na skrzydłach i ogonie. Należy do łuszczaków i w większości jest ptakiem osiadłym. Najwięcej dzieje się wiosną, kiedy samiec zaczyna popisy w powietrzu.
Popis w powietrzu, nazwany lotem motyla
Samiec dzwońca tokuje w locie, a ten pokaz ornitolodzy nazywają lotem motylim. Jeśli wiosną zobaczysz nad żywopłotem zielonego ptaka, który leci jakoś inaczej niż zwykle, przyjrzyj mu się dłużej.
Większość dzwońców nie wędruje i trzyma się swoich okolic. Wyjątkiem są niektóre ptaki z dalekiej północy, które na chłodne miesiące przenoszą się bardziej na południe.
Ludzie przenieśli dzwońca do Australii, Nowej Zelandii, Urugwaju i Argentyny. W Australazji jego lęgi wypadają od października do marca, czyli w tamtejszej wiośnie i lecie.
Trele, świergot i chrapliwe świsty pomiędzy
W śpiewie dzwońca przeważają trele i świergot. Co pewien czas przerywają je przeciągłe, chrapliwe świsty, i to na nie warto nastawić ucho.
Kiedy w gęstym krzewie odezwie się trel, a po nim taki świst, szukaj krępego, zielonego ptaka z grubym dziobem. Nagranie na tej stronie pozwoli ci osłuchać się z tym zestawem przed spacerem.
Nasiona, pąki, kwiaty i trochę stawonogów
Jadłospis dzwońca jest szeroki: rozmaite nasiona, jagody i inne owoce, pąki, kwiaty, a do tego trochę stawonogów. Szuka ich w koronach drzew i w krzewach, ale schodzi też na ziemię.
Pisklęta przez pierwsze dni dostają jedzenie od obojga rodziców. Później karmione są głównie żółtawą papką z nasion, często zwracaną przez dorosłe ptaki.
Od drugiej połowy marca, nawet trzy razy w sezonie
Sezon lęgowy trwa od drugiej połowy marca do czerwca, a młode wylatują na początku lipca. Gniazdo stoi na drzewie lub w krzewie, najchętniej na skraju lasu, w śródpolnym żywopłocie albo w ogrodzie z gęstą roślinnością. Buduje je samica, a samiec jej towarzyszy.
Samica składa 4–6 jaj, zwykle po jednym dziennie: szarobiałych, niebieskawych lub beżowych, z rdzawymi lub brązowymi plamami przy szerszym końcu. Wysiaduje sama przez 13–14 dni, a samiec w tym czasie ją karmi.
Pisklęta w gęstym, szarobiałym puchu opuszczają gniazdo po około 13 dniach, zanim jeszcze umieją latać. Lotne są 16–18 dni po wykluciu, a para wychowuje w roku dwa lub trzy lęgi.
Zieleń, żółć i dziób jak stożek
Dzwoniec mierzy 15 cm, a rozpiętość jego skrzydeł to 24,5–27,5 cm. Jest głównie zielony, z żółtymi partiami na skrzydłach i w ogonie, a dziób ma gruby i stożkowaty.
Samica i młode są bardziej matowe i mają brązowawy odcień na grzbiecie. Od szczygła odróżnisz go bez trudu, bo nie ma czerwonej maski ani czarno-białej głowy.
Od marcowych toków po lipcowe podloty
Dzwoniec zostaje u nas przez cały rok; odlatują tylko niektóre ptaki z dalekiej północy. Najbardziej aktywny jest od drugiej połowy marca do czerwca, kiedy pary budują gniazda i wychowują kolejne lęgi, a podloty pojawiają się na początku lipca.
Dzwoniec na zdjęciach
Kulczyk i szczygieł, czyli żółć u łuszczaków
Najszybciej rozstrzyga głowa, kuper i grubość dzioba.
Pasożyt z 2005 roku, nowy rodzaj i wiersz
Dlaczego dzwońców ubyło po 2005 roku?
W Wielkiej Brytanii od 2005 roku znajdowano martwe dzwońce i zięby zarażone pierwotniakiem Trichomonas gallinae, znanym wcześniej u gołębi i ptaków drapieżnych. Choroba dotarła do Norwegii, Szwecji i Finlandii w 2008 roku, a rok później do Niemiec. Brytyjska populacja dzwońca spadła z około 4,3 do 2,8 mln, a liczba zięb prawie się nie zmieniła.
Dlaczego dzwońca wyjęto z rodzaju Carduelis?
Bo okazał się dalszym krewnym szczygła, niż sądzono. Badanie molekularne z 2012 roku pokazało, że dzwońce nie są blisko spokrewnione z rodzajem Carduelis, więc przeniesiono je do przywróconego rodzaju Chloris, ustanowionego w 1800 roku przez Georges’a Cuviera. Nazwa pochodzi od greckiego określenia zieleni.
Kto napisał wiersz o dzwońcu?
Angielski poeta William Wordsworth, w 1803 roku. Utwór nosi tytuł „The Green Linnet”.