Rodzina kruka w komplecie
Od gatunków, które Polacy wyszukują najczęściej, do rzadkich zalatujących.
Inteligencja w czarnych piórach
Sroka należy do nielicznych ptaków, które zdają test lustra, czyli rozpoznają własne odbicie. Razem z krukiem, kawką i wronami zalicza się ją do najinteligentniejszych zwierząt w ogóle. Jedno z badań nie znalazło przy tym żadnych dowodów, że sroki zmniejszają liczebność ptaków śpiewających.
Kruk ma największy zasięg ze wszystkich ptaków swojego rodzaju i jeden z największych mózgów w ptasim świecie. Na wolności żyje zwykle 10–15 lat. Jego słownik obejmuje głęboki rezonujący krzyk, suche „kraa” i niski, gardłowy terkot. Pary trzymają się razem i wspólnie bronią terytorium wraz z jego zasobami pokarmu.
Gawron, kawka czy czarnowron
Gawrona najłatwiej poznać po jasnej, nagiej skórze u nasady dzioba i wokół oczu. Gnieździ się koloniami, a mocnym dziobem przeszukuje pola i pastwiska w poszukiwaniu larw i dżdżownic, zjada też zboże. Kawka jest mniejsza, mierzy 34–39 cm, ma szary kark i bardzo jasne oko. Kawki tworzą dożywotnie pary, które nie rozdzielają się nawet w wielkim stadzie; w szwedzkiej Uppsali na jednym zimowym noclegowisku liczono 40 000 ptaków. Badania genetyczne nie wykazały u nich zdrad, a pary rzadko się rozpadają, nawet po kilku nieudanych lęgach.
Dawne angielskie przezwisko kawki, „ptak kominiarz”, wzięło się z jej zwyczaju gniazdowania w kominach, a samo angielskie „daw” prawdopodobnie naśladuje jej częste zawołanie. Czarnowron słynie ze sprytu także na mokradłach: podkrada jaja żurawi, odciągając uwagę rodziców. Rzadkim gościem w Polsce bywa sójka syberyjska, notowana tylko jako zalatująca.
Sójka, kolorowy wyjątek
Na tle czarnych krewnych sójka wygląda jak przebieraniec. Łaciński przydomek glandarius znaczy „żołędziowa”, co dobrze oddaje jej upodobania. Najbardziej charakterystyczny głos to chrapliwy wrzask, którym ostrzega przed drapieżnikiem i zaznacza swoją obecność.
Pokarmu sójka szuka zarówno wysoko w koronach, jak i w ściółce: łapie bezkręgowce, zbiera nasiona, jeżyny i owoce jarzębiny, a zimą wraca do zakopanych wcześniej zapasów. Mieszka w lasach mieszanych, najchętniej z dębami. Konrad Lorenz opisał u kawek ścisłą hierarchię stada, w której samica przejmuje pozycję partnera. Pozostałe krukowate, od sroki po kruka, znajdziesz na liście poniżej.