Długi czarno-biały ogon na osiedlowym trawniku to niemal zawsze sroka. Ta krewna wron i kruków chętnie żyje obok ludzi i uchodzi za jednego z najbystrzejszych ptaków. Należy do nielicznych gatunków, które rozpoznają się w lustrze.
Rozrzucone drzewa, trawnik i ludzie za płotem
Sroka lubi otwarty krajobraz z pojedynczymi drzewami. Omija zarówno tereny zupełnie bezdrzewne, jak i zwarte lasy. Za to w parkach, ogrodach i na osiedlach potrafi gniazdować bardzo gęsto, często niedaleko centrum miasta.
W Szwecji sroki żyją wyłącznie przy osadach i rzadko oddalają się od domów na więcej niż kilkaset metrów. Znaleziska archeologiczne wskazują, że w Skandynawii korzystały z ludzkich odpadków najpóźniej w epoce żelaza.
Zimą zostaje w pobliżu terytorium lęgowego. Tylko ptaki z dalekiej północy, ze Szwecji, Finlandii i Rosji, w surowe zimy przesuwają się na południe.
Kula z patyków i wieczorne zloty: tak ją wypatrzysz
Zacznij od gniazda. Sroka mocuje je wysoko, w centralnym rozwidleniu konarów: miska z gałązek jest zlepiona ziemią i gliną, a nad nią stoi kopuła z kolczastych gałęzi z jednym, dobrze ukrytym wejściem. Gdy opadną liście, te wielkie kule widać z daleka.
Tam, gdzie brakuje drzew, gniazdo trafia do krzaków lub żywopłotu. W 2023 roku w Antwerpii znaleziono takie, w którego daszek wplecione było 1500 metalowych kolców przeciw ptakom. Działały zgodnie z przeznaczeniem: odstraszały inne ptaki od piskląt.
Wiosną obserwuj toki. Samiec szybko stroszy i przygładza pióra na głowie, rozkłada ogon jak wachlarz i wystawia białe barki, a potem para goni się w krótkich, sprężystych lotach.
Zimą wypatruj wieczornych zbiórek. Sroki nocują wtedy grupami, czasem razem ze szpakami, drozdami, gołębiami i kawkami.
Terkot, w którym Anglicy słyszeli plotki
Głos sroki trudno pomylić z czymkolwiek innym. To dławione skrzeczenie, raz krótkie, raz ciągnięte w długą serię.
Kiedyś uznano je za podobne do próżnej kobiecej paplaniny. Stąd angielskie magpie, w którym „mag” pochodzi prawdopodobnie od zdrobnienia imienia Margaret.
Młode terkoczą tak samo jak dorosłe, ale mają też własny, ostry głos. Zarówno młode, jak i dorosłe potrafią do tego ledwo słyszalnie syczeć.
Zieleń i fiolet ukryte w czerni
Z daleka sroka jest po prostu czarno-biała. W słońcu czerń głowy, szyi i piersi mieni się jednak metaliczną zielenią i fioletem. Brzuch i barki są czysto białe, a na rozłożonym skrzydle błyskają jasne wewnętrzne chorągiewki lotek.
Schodkowy ogon ma zielony i purpurowy połysk, a jego sterówki mają u obu płci 12–28 cm. Samica jest tylko trochę mniejsza od samca.
Młode poznasz po matowym, sadzowym upierzeniu bez połysku, różowawym policzku i krótszym ogonie. Sroka nie należy do szybkich lotników, co wykorzystuje jastrząb: sroki często pojawiają się w spisach jego zdobyczy.
Wiosenne toki i zimowe noclegowiska
Sroka nie odlatuje, więc zobaczysz ją w każdym miesiącu. Wiosną dzieje się najwięcej: pary tokują i budują gniazda, a jaja składają zwykle w kwietniu. Od czerwca do października dorosłe pierzą się po lęgach.
Galeria: Sroka
Sójka i kawka w towarzystwie sroki
Obie są krukowate i bywają w tych samych miejscach, ale żadna nie ma długiego czarno-białego ogona.
Sójka
Około 10 cm krótsza, różowobrązowa, z niebieskim lusterkiem na skrzydle i białym kuprem nad czarnym ogonem.
Złodziejka, drapieżnik, sąsiadka
Czy sroka naprawdę kradnie błyskotki?
W folklorze polskim, czeskim, niemieckim i rosyjskim uchodzi za złodziejkę, a Rossini poświęcił jej operę „Sroka złodziejka”. Nowsze badanie podważa jednak przekonanie, że ciągnie ją do błyszczących przedmiotów.
Czy sroki wybijają ptaki śpiewające w ogrodach?
Zjadają jaja i pisklęta mniejszych ptaków, ale badania nie wykazały, by hamowały wzrost ich populacji. W jednym z nich drobnych śpiewaków przybywało nawet tam, gdzie srok było dużo.
Ile srok żyje w Europie?
Szacuje się, że na samym kontynencie gniazduje od 7,5 do 19 mln par, a liczebność jest stabilna od 1980 roku.