Pliszka siwa trafiła na znaczki pocztowe kilkunastu krajów, także Polski. Mieszka w otwartym terenie, najchętniej blisko ludzi i wody, a jej kołyszący się ogon widać z daleka.
Od kwietnia para pilnuje swojej szczeliny w murze
U większości pliszek sezon lęgowy trwa od kwietnia do sierpnia i im dalej na północ, tym później rusza. Wtedy najłatwiej je obserwować, bo para trzyma się rewiru i broni go przed sąsiadami.
Gniazdo tradycyjnie powstawało w skarpie nad rzeką lub rowem. Dziś równie często trafia do szczelin w murach, mostach i budynkach. Budowę zaczyna samiec, a kończy samica.
Na żerowisko pliszka wybiera gołe miejsca, z których dobrze widać zdobycz i gdzie łatwo ją dogonić. W osiedlach i miastach przyzwyczaiła się do wybetonowanych placów, choćby parkingów.
Ostre „czisik” zamiast pieśni na pokaz
Najczęściej usłyszysz krótkie, ostre „czisik”. U brytyjskiej pliszki żałobnej to samo zawołanie brzmi odrobinę ostrzej.
Śpiew jest, ale w obronie terytorium niewiele znaczy. Kiedy samiec chce zwabić samicę, sięga raczej po serię zawołań kontaktowych niż po zwrotkę.
Afryka, Morze Śródziemne i nocne zloty w Dublinie
Tam, gdzie zima jest łagodna, na zachodzie Europy i nad Morzem Śródziemnym, pliszka siwa zostaje na miejscu. Ptaki z północy kontynentu odlatują nad Morze Śródziemne oraz do tropikalnej i subtropikalnej Afryki.
Populacje azjatyckie zimują na Bliskim Wschodzie, w Indiach i Azji Południowo-Wschodniej. Nawet ptaki z Alaski lecą na zimę do tropikalnej Azji.
Osiadłe pliszki robią rzecz rzadką u owadożerców strefy umiarkowanej: przez całą zimę jedzą owady. W niektórych miastach, na przykład w Dublinie, gromadzą się wtedy na noc całe stada. Zmiana klimatu może już wpływać na terminy ich wędrówek.
Szary grzbiet na kontynencie, czarny na Wyspach
To smukły ptak o długości 16,5–19 cm i masie około 25 g, z typowym dla pliszek długim ogonem. Kiwa nim niemal bez przerwy i nie wiadomo do końca po co. Podejrzewano płoszenie owadów lub uległość wobec innych pliszek, a badanie z 2004 r. wskazuje sygnał czujności wobec drapieżnika.
U kontynentalnych ptaków grzbiet jest jasnoszary. W Irlandii i Wielkiej Brytanii przeważa pliszka żałobna, podgatunek yarrellii, u której samiec ma grzbiet czarny, a samica i młode ciemnoszary.
Po jesiennym pierzeniu podgatunki z czarnym gardłem mają białą brodę i gardło, a część czarnogrzbietych ptaków zimą szarzeje na grzbiecie.
Muchy na pierwszym miejscu, czasem rybi narybek
Skład posiłków zależy od miejsca, ale podstawą są owady lądowe i wodne oraz inne drobne bezkręgowce. W menu są chrząszcze, ważki, małe ślimaki, pająki, robaki i skorupiaki, a nawet larwy much z padliny.
Najważniejsze są jednak muchy. Zdarza się też, że pliszka złapie maleńki narybek.
Lęgi od kwietnia do sierpnia, na zimę na południe
W Europie Środkowej i Północnej pliszka siwa w większości odlatuje: lęgi trwają u większości od kwietnia do sierpnia, a zimę ptaki z północy spędzają nad Morzem Śródziemnym i w Afryce. Na zachodzie Europy część zostaje na miejscu przez cały rok.
Zdjęcia z terenu: Pliszka siwa
Kukułka, czaszka morsa i łotewskie pieśni
Co robi pliszka, gdy kukułka podrzuci jej jajo?
Zwykle porzuca gniazdo, choć jest gospodarzem kukułki. Według jednej z hipotez jest za mała, by wypchnąć obce jajo, i ma za krótki dziób, by je przebić.
Gdzie znajdowano najdziwniejsze gniazda pliszek?
Jedno stało w czaszce morsa. Pliszki budują też gniazda w żeremiach bobrów, a nawet wewnątrz gniazd orła przedniego.
Dlaczego Łotysze tak cenią pliszkę siwą?
To ich ptak narodowy, często wspominany w ludowych pieśniach. Widnieje też w logo Łotewskiego Towarzystwa Ornitologicznego.