Czapla siwa potrafi stać na płyciźnie tak długo, że łatwo wziąć ją za pal wbity w dno. Spotkasz ją nad jeziorami, rzekami i stawami, w rowach, na zalanych łąkach i na morskim brzegu. Opłaca się poświęcić jej kwadrans, bo bezruch kończy się nagle, jednym ruchem szyi.
Godziny na jednej nodze i lot z szyją złożoną w literę S
Czapla siwa chętnie przesiaduje na drzewach, ale najwięcej czasu spędza na ziemi. Kroczy powoli albo stoi wyprostowana, często na jednej nodze, przez długi czas bez ruchu.
W powietrzu macha skrzydłami wolno, z szyją wciągniętą w kształt litery S, i czasem krótko szybuje. Potrafi też wznosić się kręgami na sporą wysokość, choć robi to rzadziej niż bocian biały.
Wiosną, a niekiedy jesienią, ptaki nad czaplińcem gonią się w powietrzu, robią akrobacje i nurkują ku ziemi. Na noc zbierają się gromadnie na drzewach lub na klifach.
Powitania i przepędzanie sąsiadów w czaplińcu
Poza „fraaank” czapla siwa ma cały zestaw gardłowych, chrapliwych dźwięków, a najwięcej z nich usłyszysz w kolonii. Samiec osobnym wołaniem zaprasza samicę do gniazda, a ustabilizowana para wita się kilkoma rodzajami głosów.
Ostre, szorstkie „szaach” to sygnał samca dla innych ptaków, że mają się trzymać od gniazda z daleka.
W starożytnym Rzymie z głosu czapli wróżono przyszłość, podobnie jak z głosu kruka, bociana czy sowy.
Ryba głową naprzód, węgorz najpierw na brzeg
Poluje na dwa sposoby: czeka nieruchomo na płyciźnie, kamieniu lub łasze albo skrada się przez wodę z szyją wygiętą w S. Gdy zdobycz podejdzie na odległość ciosu, szyja prostuje się błyskawicznie.
Małe ryby połyka w całości, zaczynając od głowy. Większy łup i węgorze wynosi na brzeg, tłucze o ziemię lub dźga dziobem, a potem połyka albo rozrywa na kawałki.
Oprócz ryb łowi płazy, skorupiaki, owady, karczowniki, szczury, młode króliki i pisklęta, na przykład kaczęta. Jedna dorosła czapla połknęła troć ważącą 680 g, a traszki potrafi przed zjedzeniem wypłukać w wodzie, pozbywając się toksyn ze skóry.
Jedno gniazdo na lata i zaloty z kłapaniem dziobem
Kolonie powstają zwykle wysoko na drzewach nad jeziorem, morzem lub mokradłem. To samo gniazdo służy rok po roku, aż zwali je wiatr, i z małej platformy z patyków rozrasta się w masywną budowlę.
Sezon lęgowy trwa od lutego do czerwca. W jednym z rytuałów para wyciąga szyje pionowo w górę, w innym ptak pochyla głowę do stóp i kłapie dziobem nawet 20–40 razy z rzędu, a na koniec samiec podaje samicy patyk do wbudowania w gniazdo.
Młode wylatują po 7–8 tygodniach, ale drugiego roku dożywa mniej więcej co trzecie. Dorosłe mają niewielu wrogów: czasem upolują je bieliki, orły przednie, a rzadziej jastrzębie.
Czarna brew, która kończy się cienkim czubem
Czapla siwa sięga do metra wzrostu. Z wierzchu jest popielata, od spodu szarobiała, z odrobiną czerni na bokach.
Dorosłe mają białą głowę i szyję, a szeroki czarny pas nad okiem przechodzi w smukły, zwisający czub; z przodu szyi biegną niebieskoczarne kreski. Długi, prosty dziób jest różowożółty, w porze lęgów jaskrawszy, tęczówka żółta, a nogi brązowe.
Młode są bardziej bure, mają szary zamiast czarnego pas na głowie i tylko mały ciemnoszary czub. Czapla siwa krzyżuje się czasem z innymi czaplami, między innymi z czaplą białą i czaplą nadobną.
Czapliniec ożywa już w lutym
W dużej części zasięgu czapla siwa jest osiadła, choć ptaki z północy Europy jesienią odlatują na południe. Najwyższe paski to miesiące lęgów, gdy w koloniach jest najgłośniej.
Czapla siwa na zdjęciach
Ciemniejsza krewniaczka i szary ptak z wyprostowaną szyją
W locie najszybciej pomaga szyja: czapla ją składa, żuraw wyciąga do przodu.
Żuraw
Żuraw jest większy (100–130 cm), łupkowoszary, z czerwoną czapeczką i białym pasem od oka ku grzbietowi; głośno trąbi, także w locie.
Stawy rybne, oczka wodne i uczta arcybiskupa
Czy czapla siwa szkodzi hodowcom ryb?
W stawach hodowlanych potrafi zjeść sporo narybku, zwłaszcza gdy po lęgach ptaki gromadzą się na żerowiskach. Badania w Górnych Łużycach pokazały jednak, że wyjada też wiele ryb porażonych ligulozą, co częściowo równoważy straty.
Dlaczego czapla zagląda do przydomowego oczka?
Ozdobne ryby w małym zbiorniku to łatwa zdobycz, na której młode ptaki uczą się polować. W Holandii czaple siwe na dobre zamieszkały w miastach, a w Amsterdamie odwiedzają nawet targi i budki z przekąskami.
Ile czapli podano na uczcie w 1465 roku?
Czterysta. Tyle ptaków trafiło na stoły, gdy George Neville obejmował arcybiskupstwo Yorku, bo pieczona czapla uchodziła wtedy w Brytanii za wyjątkowy przysmak.