Jeszcze niedawno czapla biała była na północy Europy rzadkim gościem, a dziś zakłada tam kolonie. Szukaj jej przy dużych jeziorach z pasem trzcin i na rozległych mokradłach, gdzie biała sylwetka odcina się z daleka.
Jezioro z trzcinowiskiem i drzewa pod kolonię
Gniazda czapla biała zakłada w koloniach na drzewach, blisko dużych jezior z trzcinami albo innych rozległych terenów podmokłych. Najchętniej buduje je 3–12 m nad ziemią.
Żeruje na płytkiej wodzie, ale też na suchszym gruncie, gdzie łapie myszy, koniki polne i inne owady. Poza tym zjada ryby, żaby i inne płazy, węże, raki i wodne owady.
Dobrze znosi sąsiedztwo ludzi. Zobaczysz ją przy zbiornikach i mokradłach także w miastach i na przedmieściach.
Białe plamy w koloniach szarych czapli
Marsz na północ dobrze widać w Skandynawii. Pierwsze lęgi stwierdzono w Szwecji w 2012 roku i w Danii w 2014, a w 2018 para wychowała czworo młodych w fińskim Porvoo, w kolonii czapli siwych. Przeglądając czaplińce, wypatruj więc pojedynczych białych ptaków między szarymi.
Na ziemi czapla biała chodzi z wyciągniętą szyją i skrzydłami przyciśniętymi do ciała. W powietrzu leci powoli i chowa szyję, czym różni się od bocianów i żurawi, które latają z szyją wyprostowaną.
Para łączy się na jeden sezon. Samiec wybiera miejsce i zaczyna budowę z patyków, a dopiero potem wabi samicę; młode, karmione przez oboje rodziców zwróconym pokarmem, latają po 6–7 tygodniach.
Milczy, dopóki nikt jej nie spłoszy
Z dala od gniazd czapla biała odzywa się rzadko. Niskie, ochrypłe kraknięcie zwykle znaczy, że coś ją zaniepokoiło.
W kolonii lęgowej dźwięków jest więcej: donośne „kuk kuk kuk” przeplata się z wyższymi, piskliwymi skrzekami.
Żółty dziób, czarne nogi i kącik dzioba za okiem
To duża, cała biała czapla, która stojąc sięga do metra wysokości. Jest tylko odrobinę mniejsza od czapli siwej.
Od innych białych czapli odróżnia ją żółty dziób oraz czarne nogi i stopy. W sezonie lęgowym dziób może ściemnieć, a dolna część nóg pojaśnieć, na grzbiecie zaś wyrastają delikatne ozdobne pióra.
Płcie wyglądają identycznie, a młode przypominają dorosłe poza sezonem lęgowym. Od czapli średniej odróżnisz ją po kąciku dzioba: u czapli białej sięga wyraźnie za oko, u tamtej kończy się tuż za nim.
Rok czapli białej w przybliżeniu
Źródła nie podają dokładnych dat pobytu w Europie Środkowej, więc paski traktuj orientacyjnie. Gatunek wciąż przesuwa się na północ, a w okresie lęgów najłatwiej znaleźć go przy koloniach.
Fotografie: Czapla biała
Zdjęcia i nagranie: Wikimedia Commons — Hobbyfotowiki (CC0) · This Photo was taken by Timothy A. Gonsalves. Feel free to use my photos, but please menti (CC BY-SA 4.0) · Brocken Inaglory derivative work: Tony Wills (talk) (CC BY-SA 3.0) · Calibas (CC BY-SA 3.0) · Jonathon Jongsma (CC BY-SA 3.0)
Inna wielkość, inny kolor nóg
Przy porównaniu patrz najpierw na kolor dzioba i stóp, a dopiero potem na rozmiar.
Czapla siwa
Czapla siwa jest nieco większa, ma szary wierzch, białą głowę z szerokim czarnym pasem przechodzącym w czub i różowożółty dziób.
Kapelusze, monety i nowy podział gatunku
Dlaczego w Ameryce Północnej zabijano czaple białe?
Pod koniec XIX wieku masowo strzelano do nich dla ozdobnych piór, zwanych egretami, którymi dekorowano kapelusze. Dzięki ochronie liczebność się odbudowała, a zasięg sięgnął aż południowej Kanady.
Czy czapla biała to jeden gatunek na całym świecie?
Od 20 października 2026 roku Amerykańskie Towarzystwo Ornitologiczne uznaje ptaki ze Starego i Nowego Świata za dwa gatunki. Populacja Starego Świata zachowała nazwę Ardea alba, a amerykańska otrzymała nazwę Ardea egretta. Inne instytucje tego podziału jeszcze nie przyjęły.
Na jakich monetach pojawia się czapla biała?
Między innymi na węgierskiej monecie 5 forintów, na nowozelandzkiej monecie 2 dolarów i na okolicznościowej monecie Białorusi. Brazylia umieściła ją na rewersie banknotu 5 reali.