Łyska

Łyska jest hałaśliwa, a jej repertuar jest szeroki: trzeszczące serie, krótkie wybuchowe okrzyki i dźwięki podobne do trąbki. Chętnie odzywa się po ciemku.

Nie ma jednej frazy, którą łatwo zapisać sylabami. Zapamiętaj raczej barwę: sucho, ostro i nagle, bez mokrego bulgotu kokoszki.

Drugi typowy dźwięk to plusk. Łyska niechętnie się wzbija, a do startu rozpędza się biegiem po powierzchni, rozchlapując wodę. Tak samo, choć bez odrywania się od wody, goni na krótkim dystansie intruza.

Dorosły ptak jest łupkowoczarny, a głowa lśni jeszcze głębszą czernią. Jasny jest tylko dziób i przechodząca w niego tarczka na czole, obie białe. Samca od samicy w terenie nie odróżnisz.

Gdy łyska wyjdzie na brzeg, spójrz na nogi. Palce są długie i mocne, częściowo obrzeżone błoną, która pomaga w pływaniu.

Młode długo nie przypominają rodziców. Są jaśniejsze, mają białawą pierś i brak im tarczki. Czarne pióra dostają po trzech, czterech miesiącach, a w pełni białe czoło dopiero około pierwszych urodzin.

Łyska gniazduje na słodkowodnych jeziorach i stawach w dużej części Starego Świata, a niedawno dotarła też do Nowej Zelandii. Dobrze odnalazła się w mieście, w parkach z wodą, czyli stawem albo kanałem.

W przeciwieństwie do większości chruścieli nie kryje się w roślinności. Pływa po otwartym lustrze wody albo spaceruje po nadbrzeżnej trawie, więc często obejrzysz ją z bliska.

Tam, gdzie zimy są łagodne, zostaje na miejscu. Z dużej części Azji, gdzie wody zamarzają, odlatuje na południe i zachód, przeważnie nocą. Lata słabo i z wysiłkiem, a mimo to pokonuje zaskakująco długie trasy. Poza porą lęgów zbiera się w duże stada, być może dla ochrony przed drapieżnikami.

Łyska je niemal wszystko, co znajdzie w wodzie i przy niej: glony, zielone części roślin, nasiona i owoce, a do tego drobne żywe zwierzęta. Nie gardzi nawet jajami innych ptaków wodnych.

Sposobów żerowania ma kilka. Skubie rośliny na lądzie albo na wodzie, czasem wsadza przód ciała pod wodę i wystawia kuper jak kaczka krzyżówka, a czasem schodzi pod wodę. Przed krótkim nurkowaniem lekko podskakuje.

Gniazdo to obszerna misa z łodyg i liści, wyścielona delikatniejszym materiałem. Unosi się na wodzie albo stoi na płyciźnie, na pniaku czy kłodzie ledwie zanurzonej. Samiec znosi większość budulca, a samica układa go na miejscu.

Jaja pojawiają się codziennie, a wysiadywanie zaczyna się po drugim, dlatego pisklęta klują się nierówno. Maluchy w czarnym puchu mają pomarańczowoczerwone końcówki piór na głowie, jaskrawoczerwone czoło i czerwony dziób z białym końcem.

Przez pierwsze trzy, cztery dni samica grzeje młode, a samiec przynosi jedzenie. Później rodzice często dzielą rodzinę i każde prowadzi swoją grupkę.

Większość piskląt, które giną, umiera z głodu w pierwszych dziesięciu dniach, a nie w paszczy drapieżnika. Gdy jedzenia brakuje, dorosłe gryzą żebrzące młode, czasem tak mocno, że je zabijają.

Najwięcej hałasu jest w sezonie lęgowym, kiedy pary pilnują terytoriów. Poza nim łyski łączą się w duże stada, a z wód, które zamarzają, odlatują w cieplejsze strony.

Na wodzie sprawę najszybciej rozstrzyga kolor dzioba i czoła.

Kokoszka

Kokoszka jest mniejsza, ma 30–38 cm. Czoło i dziób ma czerwone, z żółtym końcem, do tego białe kreski na bokach, biały spód ogona i żółte nogi. Zamiast trzasków wydaje bulgoczące zawołania.

ŁyskaKokoszka

Czernica

Kaczor czernicy też jest czarny, ale ma czysto białe boki, złote oko, niebieskoszary dziób i cienki czub z tyłu głowy. Białej tarczki na czole nie ma.

ŁyskaCzernica