Łacińskie regulus to zdrobnienie od rex, czyli „mały król”, a nazwę ptak zawdzięcza złotej koronie na ciemieniu. Przy długości 8,5–9,5 cm jest najmniejszym ptakiem Europy. Zamiast przeczesywać wzrokiem korony, wejdź do ciemnej świerczyny i nadstaw ucha.
Świerk, jodła, modrzew, byle iglaste
Do lęgów potrzebuje dojrzałych drzewostanów iglastych, zarówno na nizinach, jak i w górach, przeważnie do 3000 m n.p.m. Wybiera świerki, modrzewie, sosny, jodły i kosodrzewinę, a w lasach sadzonych przez człowieka także obce gatunki, na przykład daglezje.
Las liściasty interesuje go tylko wtedy, gdy rosną w nim choć pojedyncze świerki lub jodły. Park albo cmentarz zasiedla wyłącznie wtedy, gdy w okolicy brakuje innych odpowiednich drzew iglastych. Podszyt nie ma dla niego żadnego znaczenia.
W przeciwieństwie do kowalika nie potrzebuje dużych kompleksów leśnych: jego zagęszczenie nie zależy od powierzchni lasu. Po lęgach chętnie przenosi się na drzewa liściaste, w zarośla i na wrzosowiska.
Spód gałęzi, mieszane stadka i jesienny ciąg
Patrz pod gałęzie, a nie na nie. Mysikrólik przeszukuje głównie spodnią stronę gałązek i liści, często zawisa w powietrzu i bez przerwy zmienia miejsce. Dłuższy przelot to furkot skrzydeł z nagłymi zwrotami.
Zimą dołącza do luźnych stad sikor i pokrzewek. W szwedzkim badaniu mysikróliki i sosnówki żerowały w zewnętrznych partiach koron, a większe sikory we wnętrzu. Część zimujących ptaków nauczyła się też odwiedzać karmniki z tłuszczem.
Jesienią wypatruj wędrowców. Ptaki z północnej Skandynawii i Rosji opuszczają lęgowiska od końca sierpnia do początku listopada, najliczniej od końca września do połowy października. Na Łotwie przez jedno miejsce przeleciało we wrześniu i październiku 1983 roku prawie 21 tysięcy mysikrólików.
Zmęczony wędrowiec jest ufny i ciekawski. Potrafi usiąść tuż obok człowieka, a nawet szukać jedzenia na jego ubraniu.
Śpiew w większości miesięcy i wyspiarskie dialekty
Śpiew słychać przez większą część roku. Samiec powtarza zwrotkę pięć do siedmiu razy na minutę, a poza nią wydaje cichy, nieuporządkowany podśpiew.
Na kontynencie mysikróliki śpiewają niemal jednakowo, za to na Azorach i Wyspach Kanaryjskich wykształciły się dialekty. Europejskie samce w ogóle nie reagowały na odtwarzane śpiewy z Azorów.
Uwaga dla nagrywających: samiec mysikrólika bywa terytorialnie pobudzony głosem zniczka, ale zniczek na śpiew mysikrólika nie odpowiada.
Gładka twarz z czarnym okiem, nie biała brew zniczka
Wierzch jest oliwkowozielony, spód płowobiały, a na skrzydle widać dwa białe paski. Na twarzy nie ma żadnego rysunku, dlatego czarne oko wyraźnie odcina się od jasnych piór.
Ciemię obramowują czarne boki. Samica nosi pośrodku żółty pas, samiec żółty z pomarańczowym środkiem, który najlepiej widać, gdy podczas toków stroszy pióra. Młode ptaki kolorowego paska jeszcze nie mają.
Zniczek, najbliższy krewny, ma białą brew, czarną kreskę przez oko i brązowe plamy na barkach. Wystarczy jeden dobry rzut oka na głowę, żeby rozstrzygnąć, który to gatunek.
Śpiew niemal cały rok, wędrowcy jesienią
Mysikrólika usłyszysz w większości miesięcy. Wiosenny przelot na północy Europy trwa do końca kwietnia lub początku maja i jest znacznie słabszy od jesiennego, co wskazuje na duże straty w czasie wędrówki.
Mysikrólik z bliska i z daleka
Mroźne noce, ciężkie zimy i przydomki od rybaków
Jak tak mały ptak przeżywa mroźną noc?
Nie obniża temperatury ciała, tylko spala tłuszcz zgromadzony za dnia i nocuje w grupie w gęstych gałęziach albo w jamkach w śniegu. Dwa przytulone ptaki tracą o jedną czwartą mniej ciepła, trzy o jedną trzecią. W czasie 18-godzinnej nocy przy −25 °C każdy z nich może zużyć tłuszcz równy 20 % masy ciała.
Ile mysikrólików ginie w ostre zimy?
Bardzo wiele. W fińskim badaniu wiosny doczekała jedna dziesiąta zimującej populacji, a po zimie 1916–17 brytyjskie ptaki lęgowe zostały prawie wybite i odbudowywały się kilka lat. Przy ponad 80 % rocznej śmiertelności dorosłych przeciętny mysikrólik żyje około ośmiu miesięcy.
Skąd angielskie przydomki „herring spink” i „woodcock pilot”?
Rybacy z Suffolk widywali wyczerpane ptaki na takielunku kutrów łowiących śledzie na Morzu Północnym. Druga nazwa wzięła się stąd, że wędrujące mysikróliki pojawiały się parę dni przed słonkami.